Starczowzroczność i zaćma – kiedy oczy się starzeją

Internet zalewany jest artykułami, których autorzy radośnie oznajmiają, że czterdziestka to nowa dwudziestka, a pięćdziesiątka to nowa trzydziestka. Próg, za którym czai się starość jest nieustannie przesuwany i choć trudno się nie zgodzić z tym, że młodzi później się usamodzielniają, kobiety później rodzą pierwsze dziecko zatem powrót do “wolności sprzed rodzicielstwa” także odbywa się ze stosownym odroczeniem w czasie, nie możemy zapominać, że nasze ciała starzeją się w takim samym tempie i rytmie jak zawsze.

Nasz wzrok, niezależnie od wcześniej zdiagnozowanych wad, zaczyna się pogarszać już po 35. roku życia.

Starczowzroczność, czyli prezbiopia 

Starczowzroczność, wbrew swojej nazwie, wcale nie dotyczy więc wyłącznie ludzi starych. Prezbiopia (to jej specjalistyczna nazwa) diagnozowana bywa najczęściej tuż po czterdziestych urodzinach, a jej największe nasilenie przypada na czas, kiedy mamy 40-55 lat. Około 60. roku życia (niektórzy są zdania, że między 65. a 70.) dochodzi do zatrzymania tego procesu. 

Warto mieć świadomość, że nie mamy wpływu na zmiany fizjologiczne toczące się w naszych oczach. Postępujące zesztywnienie soczewki i osłabiająca się zdolność akomodacji oka wynikają z tego, że mięśnie akomodacyjne robią się coraz słabsze, bo to efekt naturalnego zużycia naszego organizmu. 

Jakie są objawy starczowzroczności?

• Niemożność przeczytania tekstu z bliska – im mniejsze litery, tym większy kłopot.
• Ból głowy i zmęczenie wzroku, kiedy patrzymy na coś z bliska i usiłujemy wyostrzyć wzrok mrużąc oczy.
• Kłopoty z akomodacją wzroku w tzw. szarej godzinie (kiedy zapada zmrok albo tuż po jego zapadnięciu).

Objawy te, nie da się ukryć, są bardzo irytujące – zwłaszcza dla osób, które całą swoją aktywność zawodową oraz odpoczynek wiążą z czytaniem. Ale ich dokuczliwości doświadczamy także podczas prowadzenia samochodu o tzw. szarej godzinie czy przy wszelkich próbach przyjrzenia się czemuś z bardzo bliska.

Osoby borykające się ze starczowzrocznością mają do dyspozycji:

• korekcję okularami progresywnymi (zmiana wartości korekcyjnej na powierzchni soczewki odbywa się nie skokowo, ale płynnie: górna część soczewki służy do widzenia przedmiotów położonych daleko, niżej jej moc przyrasta w taki sposób, żeby widzieć ostro odległości pośrednie, czyli od kilku metrów do kilkudziesięciu centymetrów),
• korekcję multufoklanymi (wieloogniskowymi) soczewkami kontaktowymi – okres adaptacji jest różny u poszczególnych pacjentów,
• monowizję (każde oko poddawane jest innej korekcji w celu przygotowania jednego oka do widzenia na dalekie, a drugiego na bliskie odległości) soczewkami kontaktowymi, poprzez korekcję laserem okulistycznym lub implantami soczewek wewnątrzgałkowych.

Zaćma starcza

Kolejny problem okulistyczny, za nic mający nową dwudziestkę i nową czterdziestkę, to zaćma starcza. Zmętnienie soczewki oka pojawiające się wraz z wiekiem i wiążące się ze starzeniem organizmu i towarzyszącymi temu zaburzeniami metabolicznymi diagnozowane jest ok. 50 roku życia. 

Pierwsze objawy zaćmy mogą być dla chorego niezauważalne. Wraz z upływem czasu i postępem choroby pojawiają się jednak takie dolegliwości, jak:

• pogorszenie widzenia na odległość,
• problem z postrzeganiem oraz rozróżnianiem barw,
• lepsze widzenie w pochmurne dni,
• widzenie przedmiotów „jak przez brudną szybę”,
• pogorszenie się samoobsługi w związku z zaburzeniami widzenia.

Współczesna medycyna nie zna (jeszcze?) farmakologicznych metod leczenia zaćmy. Każdy, kto deklaruje, że powstrzyma jej rozwój, cofnie zmiany w soczewce zalecając krople do oczu czy inne leki – kłamie i działa na niekorzyść pacjenta. 

W przypadku zaćmy liczy się czas!

W żadnym wypadku nie należy czekać aż zaćma przejdzie w stadium dojrzałe (cataracta matura). To pogląd, który przez współczesną medycynę został raz na zawsze zdyskwalifikowany. Dlaczego? Po pierwsze dlatego, że zaćma dojrzała to stan, w którym zmętniała soczewka jest już na tyle gruba i sztywna, że może powodować wzrost ciśnienia śródgałkowego oraz prowadzić do zamknięcia kąta rogówkowo-tęczówkowego, co może skutkować jaskrą. Po drugie, dlatego że usunięcie takiej twardej grubej i sztywnej soczewki nie jest łatwe i nie pozostaje obojętne dla całej gałki ocznej.

Jedynym skutecznym sposobem wyeliminowania zaćmy starczej jest operacja jej usunięcia, czyli operacja usunięcia zmętniałej soczewki i wszczepiania soczewki sztucznej. Usunięcie to może się odbyć metodą fakoemulsyfikacji albo femtoemulsyfikacji. Zabieg usunięcia zaćmy nie jest skomplikowany, a podczas niego można także pozbyć się wady wzroku. Jak to możliwe? Wystarczy wybrać wszczepienie soczewek z grupy PREMIUM, czyli takich które prócz wady sferycznej (krótko-/dalekowzroczność) wyrównają też niezborność (astygmatyzm) i usuną zaćmę w czasie jednego zabiegu.

Specjaliści oceniają, że maksymalny spadek ostrości widzenia, przy którym konieczna jest operacja to 30-40%. Czyli im wcześniej, tym lepiej. Operacja jest wskazana nawet w stadium początkowym, jeśli tylko upośledzenie widzenia jest na tyle duże, że utrudnia codzienne funkcjonowanie.