Najczęściej uczulające alergeny wziewne

W ostatnich latach choroby związane z nadmierną reaktywnością układu immunologicznego dotykają coraz więcej osób. Według niektórych badań nawet 40% dorosłych zmaga się z objawami alergii wziewnej. [1] Jakie są najczęstsze alergeny wziewne?

Czym jest alergia wziewna?

Alergia, inaczej uczulenie, to nieprawidłowa i nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancje (alergeny) znajdujące się w środowisku. U osób zdrowych nie wywołują one dolegliwości, ale u alergików są one przyczyną występowania objawów chorobowych. W przypadku alergii wziewnej alergeny przedostają się do organizmu przez układ oddechowy. Substancje te znajdują się w powietrzu przez cały rok lub pojawiają się sezonowo.

Objawy alergii wziewnej

Zakres objawów, jaki może być powodowany przez alergeny znajdujące się w powietrzu jest szeroki. Najczęściej występuje alergiczny nieżyt nosa. Jest to choroba zapalna błony śluzowej nosa, w której przebiegu pojawiają się wodnisty katar, niedrożność i świąd nosa oraz kichanie.

Alergicznemu nieżytowi nosa często towarzyszą objawy alergicznego zapalenia spojówek. Są to: zaczerwienienie spojówek, obrzęk, łzawienie i świąd oczu.

Rzadziej występujące objawy alergii wziewnej to m.in. kaszel, drapanie w gardle, objawy z przewodu pokarmowego, gorączka, nasilenie atopowego zapalenia skóry. Mogą też wystąpić objawy ogólne, takie jak rozdrażnienie, uczucie rozbicia, zmęczenie, problemy ze snem i koncentracją. U dzieci mogą pojawić się często nawracające infekcje uszu i dróg oddechowych oraz pokrzywka.

Alergia wziewna może przeobrazić się w astmę oskrzelową. Wtedy wśród objawów pojawiają się: świszczący oddech, napady duszności, męczący kaszel i uczucie ucisku w klatce piersiowej.

Alergia wziewna – najczęstsze alergeny

Wiele substancji rozproszonych w powietrzu może dawać objawy alergii. Oto krótka charakterystyka kilku z nich.

Roztocza kurzu domowego

Są to małe pajęczaki, które bytują w kurzu, a składnikiem uczulającym są ich wydaliny. Można znaleźć je nie tylko w zaniedbanych domach, ale również w tych, w których dużą uwagę przykłada się do czystości. Roztocza najczęściej znajdują się w pościeli, poduszkach, kocach, dywanach, tapicerowanych meblach, grubych zasłonach czy pluszowych zabawkach. Roztocza najliczniej zajmują domowe pomieszczenia w miesiącach letnich, ale to zimą objawy alergii są najbardziej dokuczliwe. Jest to spowodowane tym, że zimą częściej przebywamy w zamkniętych i niewietrzonych pomieszczeniach.

Pyłki roślin wiatropylnych

Są przyczyną alergii sezonowych i wyzwalają objawy w okresie pylenia:

• drzew, np. brzoza, olcha, leszczyna;
• traw, np. tymotka, wyczyniec;
• zbóż, np. żyto;
• chwastów, np. bylica, szczaw, babka lancetowata.

Pyłki roślin są lekkie, przez co są przemieszczane z wiatrem na duże odległości. Ich stężenie w powietrzu jest zmienne w zależności od pogody. Przydatny jest tak zwany kalendarz alergika, który można odnaleźć w internetowych źródłach. W czytelny sposób przedstawia, w jakich miesiącach narażenie na dane pyłki jest największe.

Alergeny pochodzenia zwierzęcego

W Polsce są to przede wszystkim alergeny kota i psa. Należą do nich: sierść, naskórek, ślina i mocz. Częściej uczulają koty – dlatego, że przebywają zwykle w domach i mają częstszy kontakt z właścicielem. Alergeny pochodzenia zwierzęcego mogą być przenoszone na ubraniach i zazwyczaj trudno jest się ich pozbyć. Nawet po wielu miesiącach sprzątania mogą być obecne i wywoływać dokuczliwe objawy.

Zarodniki grzybów pleśniowych

Znajdują się m.in. w spleśniałych warzywach i owocach, w martwych częściach roślin, w glebie oraz w wilgotnych i niewietrzonych pomieszczeniach. Objawy na alergeny pleśni nasilają się zwykle wiosną i jesienią. W domach wzrostowi pleśni sprzyjają: suszenie ubrań wewnątrz niedostosowanych do tego pomieszczeń, zła wentylacja pomieszczeń i hodowla roślin doniczkowych. [2]

Leczenie alergii wziewnej

W przypadku chorób alergicznych pierwszym krokiem do skutecznej terapii jest odpowiednia diagnoza. Plan działania zależy od tego, jaki alergen wziewny uczula. I tak np. jeśli uczula sierść kota, trzeba unikać kontaktu z tym zwierzakiem, a jeśli uczulają pleśnie, należy zmniejszyć ilość roślin doniczkowych w domu.

Gdy objawy alergii są nasilone i znacznie wpływają na komfort życia, może być konieczne odczulanie. Jest to immunoterapia swoista, czyli działająca konkretnie na tę substancję, która wywołuje objawy chorobowe. Istotą tego leczenia jest przyzwyczajanie układu odpornościowego do coraz większych dawek alergenu tak, żeby organizm wytworzył na niego odpowiedni poziom tolerancji.

Alergicy mają dostęp do wielu lekarstw, które działają objawowo i zmniejszają nasilenie dolegliwości. Są to:

• Leki przeciwhistaminowe – blokują działanie histaminy, czyli substancji wytwarzanej przez organizm, która pośrednio wywołuje reakcję alergiczną. Mogą być podawane doustnie, donosowo, dospojówkowo lub na skórę. Nowoczesne tabletki na alergię (tak zwane leki przeciwhistaminowe drugiej generacji) nie powodują senności, co jest negatywnym działaniem starszych preparatów. Do tych leków należą m.in. bilastyna, cetyryzyna, loratadyna.
• Glikokortykosteroidy – mają działanie przeciwzapalnie. Mogą być stosowane doustnie, donosowo, na skórę, dospojówkowo oraz w zastrzykach.
• Kromony – te leki mają słabsze działanie przeciwzapalne, ale są dobrze tolerowane. Mogą być podawane w postaci wziewnej lub kropli do oczu.

Bibliografia

[1]       „International consensus statement on allergy and rhinology: Allergic rhinitis – 2023 – Wise – 2023 – International Forum of Allergy & Rhinology – Wiley Online Library”. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/alr.23090 (dostęp 2 lipiec 2023).

[2]       „Alergeny wziewne”. http://www.mp.pl/social/article/57681 (dostęp 2 lipiec 2023).