Jak można leczyć krwiaki podskórne?

Krwiaki, czyli wylewy krwi do otaczających tkanek, są zwykle następstwem urazu. U osób z predyspozycją do krwawień mogą pojawiać się już pod wpływem działania niewielkiej siły. Objawy krwiaka zależą od jego lokalizacji i wielkości. Krwiaki podskórne widoczne są gołym okiem. Czym dokładnie są i jak można je leczyć?

Krwiak – co to jest?

Krwiak, podobnie jak siniak (podbiegnięcie krwawe), to wylew krwi z uszkodzonego naczynia, który gromadzi się wokół otaczających tkanek. Różnica między krwiakiem a siniakiem jest taka, że w przypadku tego pierwszego wynaczyniona krew rozpycha i uciska tkanki i tworzy w tym miejscu zbiornik. Nie powoduje przy tym uszkodzenia tkanek. W przypadku siniaka model rozlewu krwi jest nieco inny. Krew nie tworzy zbiornika, ale jakby nasącza tkanki, co jest przyrównywane do gąbki.

Jak wygląda krwiak podskórny?

Krwiaki podskórne są dość częstym zjawiskiem i z dużym prawdopodobieństwem większość z nas ich doświadczyła. W większości przypadków są one niegroźne, zwłaszcza jeśli mają niewielkie rozmiary. Barwa krwiaka zmienia się z czasem – na początku jest czerwona, potem sina, przechodząc ostatecznie do brunatnej i żółtej. Jest to związane z rozkładem zawartej w wynaczynionej krwi hemoglobiny. Zmianie barwy skóry może towarzyszyć obrzęk, zaczerwienienie otaczającej skóry, ocieplenie skóry nad krwiakiem oraz tkliwość lub nawet ból przy dotyku. Dotykając krwiaka podskórnego można wyczuć delikatne zgrubienie, odgraniczenie od okolicznej niezajętej tkanki. Jeśli krwiak ma większe rozmiary, to poruszając nim można zaobserwować objaw chełbotania – jest to krew płynna i skrzepła przelewająca się w zbiorniku. Krwiaki podskórne bez działań medycznych mogą się utrzymywać do kilku miesięcy.

Przyczyny powstawania krwiaków podskórnych

Spośród wszystkich możliwych przyczyn, najczęstszą są urazy. Ich zakres jest bardzo szeroki – powstanie krwiaka może spowodować każda siła, która jest w stanie uszkodzić odpowiednio duże naczynie podskórne. Może to być silne stłuczenie po upadku ze schodów czy z roweru, uraz piłką na szkolnym boisku czy zwichnięcie kostki.

Chociaż wiele krwiaków to stosunkowo nieszkodliwe uszkodzenia, to niektóre z nich mogą wskazywać na poważniejszy problem medyczny. Szczególnie należy zwracać na niewielkie urazy, które powodują powstawanie stosunkowo zbyt dużych wylewów podskórnych. Jeszcze bardziej powinny zaniepokoić krwiaki powstające bez żadnej uchwytnej przyczyny. Spośród stanów predysponujących do powstawania nieurazowych krwiaków należy wymienić niedobory czynników krzepnięcia (np. hemofilia), niewydolność wątroby, nowotwory krwi, niektóre zakażenia wirusowe oraz przyjmowanie niektórych leków (np. kortykosteroidy, kwas acetylosalicylowy, leki „na rozrzedzenie krwi”). Z wiekiem zwiększa się kruchość naczyń krwionośnych, więc u osób starszych często można zaobserwować krwiaki podskórne powstające samoistnie. [1] [2]

Krwiaki podskórne – pierwsza pomoc

W przypadku sytuacji urazowych najważniejsze jest szybkie działanie. Nie dość, że przynosi szybką ulgę, to dodatkowo zapobiega powstawaniu krwiaków dużych rozmiarów. Zastosowanie mają czynności zawarte w angielskim akronimie PRICE: protection (ochrona), rest (odpoczynek), ice (lód), compression (ucisk), elevation (uniesienie). Poszczególne jego elementy można zastosować szczególnie w przypadku urazów dotyczących kończyn.

Chroń inne części ciała przed urazami. Nie przemęczaj swojego ciała, daj mu odpowiednio długo wypocząć. Na miejsce urazu przyłóż lód owinięty w ściereczkę możliwie jak najszybciej od momentu urazu. Pomoże to znieść ból i zmniejszyć obrzęk. Jeśli nie masz lodu, wyjmij z zamrażarki jakieś mrożonki i owiń w ściereczkę lub ręcznik – sprawdzą się równie dobrze. Uszkodzone miejsce warto pokryć bandażem elastycznym. Da to efekt ucisku, ale uważaj, żeby nie zaciskać opatrunku zbyt mocno. Ułożenie uszkodzonej części ciała nieco wyżej pozwala na zmniejszenie obrzęku oraz zmniejszenie ilości krwi wynaczyniającej się do krwiaka.

Bandaże chłodzące

Jest to ciekawy apteczny wyrób, który warto mieć w domu. Bandaż jest pokryty mentolem, co daje chłodzący efekt pomocny przy zmniejszaniu obrzęku przy powstającym lub już wykształconym krwiaku. Uczucie chłodu utrzymuje się przez około dwie godziny. Dla wzmocnienia efektu bandaż można wcześniej przechowywać w lodówce.

Maść arnikowa – górskie zioła

Arnika górska wykazuje właściwości lecznicze – przeciwobrzękowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe. Dodatkowo usprawnia krążenie krwi i limfy wokół miejsca, gdzie utworzył się krwiak. W aptece bez recepty można kupić maść arnikową, która służy do miejscowego stosowania na uszkodzone miejsce. Cienką warstwę preparatu nakłada się do 4 razy dziennie. Na rynku są również preparaty złożone, które zawierają także wyciąg z kory kasztanowca, co dodatkowo pomaga w walce z krwiakiem i opuchlizną. [3]

Żel z heparyną

Leczenie krwiaków podskórnych w warunkach domowych jest również możliwe przy użyciu żelu z heparyną. Ten preparat jest dostępny w aptekach bez recepty. Heparyna jest lekiem, który stosowany miejscowo wykazuje działanie przeciwobrzękowe, przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe. Żel przyspiesza wchłanianie krwiaków podskórnych. Zaleca się jego stosowanie 1-3 razy na dobę. Na powierzchnię skóry nad krwiakiem należy nałożyć pasek preparatu o długości 3-10 cm, a następnie wmasowywać aż do pełnego wchłonięcia żelu. [4]

Podobne efekty wykazują heparynoidy – substancje zbliżone działaniem do heparyny. Maści i żele z heparynoidami również są dostępne bez recepty.

Krwiaki podskórne związane z urazami zazwyczaj nie są groźne i ustąpią po pewnym czasie same. Gojenie się krwiaków można przyspieszyć za pomocą wymienionych wyżej metod. Nie wolno bagatelizować krwiaków pojawiających się po delikatnych urazach i samoistnie. Wtedy warto porozmawiać z lekarzem, który ustali odpowiedni plan diagnostyczny.

Bibliografia

[1]       O. Karimi i in., „Thrombocytopenia and subcutaneous bleedings in a patient with Zika virus infection”, The Lancet, t. 387, nr 10022, s. 939–940, mar. 2016, doi: 10.1016/S0140-6736(16)00502-X.

[2]       N. C. Pinheiro, A. Lopes, A. Camões, i M. S. Monteiro, „Spontaneous subcutaneous tissue haematoma associated with warfarin”, Case Reports, t. 2016, s. bcr2016215134, kwi. 2016, doi: 10.1136/bcr-2016-215134.

[3]       P. Kriplani, K. Guarve, i U. S. Baghael, „Arnica montana L. – a plant of healing: review”, Journal of Pharmacy and Pharmacology, t. 69, nr 8, s. 925–945, sie. 2017, doi: 10.1111/jphp.12724.

[4]       „Heparyna – Medycyna Praktyczna”. https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=371 (dostęp 31 sierpień 2023).