Dla pacjenta
Choroba wieńcowa – czym jest i jak jej zapobiegać?
Dane statystyczne jednoznacznie wskazują, że choroby układu sercowo-naczyniowego stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów na całym świecie. Najczęściej diagnozowanym schorzeniem w tej grupie jest choroba wieńcowa, nazywana również chorobą niedokrwienną serca. Co powoduje tę chorobę, jakie są jej objawy, i jakie metody leczenia są dostępne? O tym dowiesz się z dalszej części artykułu.
Czym jest choroba wieńcowa?
Choroba wieńcowa (choroba niedokrwienna serca) jest stanem, w którym mięsień sercowy doznaje niedokrwienia z powodu zmian w tętnicach wieńcowych dostarczających krew do serca. Zmiany te polegają na znacznym zwężeniu a niekiedy nawet zamknięciu światła tętnic wieńcowych.
Choroba wieńcowa może występować w dwóch postaciach – przewlekłej i ostrej. Przewlekły zespół wieńcowy to stabilna postać choroby. Ostry zespół wieńcowy występuje, gdy choroba staje się niestabilna, a zwężenia tętnic wieńcowych są znaczne i utrudniają przepływ krwi.
W 2017 roku Institute for Health Metrics and Evaluation przedstawiło dane, z których wynika, że w Polsce na chorobę wieńcową cierpiało aż 1,6 miliona ludzi. Choroba ta jest również jednym z głównych powodów umieralności w Europie – odpowiada za 20% wszystkich zgonów.
Co powoduje chorobę wieńcową?
W większości przypadków, czyli aż w 98%, choroba wieńcowa jest spowodowana miażdżycą tętnic wieńcowych. Miażdżyca jest procesem polegającym na gromadzeniu się blaszek z cholesterolu i komórek zapalnych w ścianach naczyń. W wyniku tego procesu dochodzi do zwężenia tętnic i utrudnienia przepływu krwi.
Miażdżyca jest związana z wysokim poziomem cholesterolu we krwi, zwłaszcza cholesterolu LDL (powyżej 130 mg%). Bardzo ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju choroby jest również palenie papierosów – palacze są dwukrotnie bardziej obciążeni prawdopodobieństwem rozwoju choroby niedokrwiennej serca niż osoby niepalące.
Nadciśnienie tętnicze to kolejny ważny czynnik przyspieszający rozwój choroby wieńcowej, jednak skuteczne leczenie tego schorzenia może znacznie zmniejszyć śmiertelność z nią związaną. Warto też zauważyć, że cukrzyca i otyłość brzuszna również należą do czynników ryzyka, na które powinno się zwrócić uwagę.
Inne, rzadsze przyczyny choroby wieńcowej obejmują m.in.:
- niewydolność oddechową,
- niedokrwistość,
- wady serca (szczególnie zwężenie zastawki aortalnej),
- nadczynność tarczycy,
- hipowolemię (gdy ilość krwi w naczyniach jest niewystarczająca),
- kardiomiopatię (szczególnie przerostową),
- skurcz tętnic wieńcowych (wywołany przez różne czynniki, w tym niektóre leki),
- zmiany pourazowe tętnic wieńcowych,
- stany zapalne naczyń wieńcowych w przebiegu chorób zapalnych naczyń,
- ucisk tętnic wieńcowych z zewnątrz.
Objawy choroby wieńcowej
Najczęstszymi symptomami choroby wieńcowej są bóle wieńcowe, które pojawiają się przeważnie w momencie nadmiernego stresu, wzmożonego wysiłku fizycznego oraz po obfitych posiłkach.
Bóle występują z reguły w godzinach porannych. Odczuwane są przez chorego w klatce piersiowej – z reguły tuż za mostkiem, jako ucisk, dławienie, rozpieranie. Może pojawić się także duszność, kołatanie serca, niepokój i zawroty głowy.
Bóle mogą promieniować do różnych części ciała, takich jak żuchwa, szczęka, barki, szyja i nadbrzusze. Może pojawić się także drętwienie rąk.
Pozostałe możliwe symptomy to:
- płytki oddech,
- przyspieszony rytm serca,
- osłabienie,
- nadmierne pocenie się,
- nudności,
- w krytycznych przypadkach: nagła śmierć sercowa.
Niekiedy choroba niedokrwienna serca może przebiegać bezobjawowo, co może uśpić czujność pacjenta. Chorzy często dowiadują się o swoim schorzeniu dopiero w momencie wystąpienia zawału serca. Dlatego tak ważna jest profilaktyka. Tu sprawdzisz, jak zadbać o swoje serce: Choroby serca – zbiór porad o tym, jak dbać o nasz układ krążenia.
Diagnostyka choroby wieńcowej
Wykonywanie regularnych badań może przyczynić się do wczesnego zdiagnozowania choroby wieńcowej.
I tak, wykonywanie badań laboratoryjnych pozwoli wykryć czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy, takie jak np. zbyt wysoki poziom cholesterolu LDL lub podwyższony poziom cukru we krwi. Badania laboratoryjne pozwalają także wykryć m.in. ewentualne niedobory składników odżywczych.
Elektrokardiogram (EKG) to pomocne badanie, które może wykazać objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, jeśli zostanie wykonane w czasie występowania bólu w klatce piersiowej.
Elektrokardiograficzna próba wysiłkowa (test wysiłkowy) to podstawowe badanie u chorych z chorobą wieńcową. Podczas tego testu pacjent wykonuje wysiłek fizyczny na rowerku lub na bieżni, a jednocześnie podpięte są do niego elektrody EKG. Wysiłek zwiększa zapotrzebowanie serca na krew, co pomaga lekarzom ocenić, czy serce otrzymuje wystarczającą ilość krwi. W przypadku pacjentów, którzy nie są w stanie wykonać ćwiczeń fizycznych na rowerku lub bieżni, stosuje się leki zwiększające pracę serca, a następnie wykonuje się badanie echokardiograficzne.
Echokardiografia, czyli tzw. echo serca (USG serca) umożliwia przedstawienie obrazu pracującego serca na ekranie aparatu. Pozwala wykryć inne choroby niż miażdżyca naczyń wieńcowych, które mogą powodować ból dławicowy (takie jak przerost mięśnia sercowego lub wady zastawkowe), a także może pokazać trwałe zmiany, które są widoczne w sercu po przebytym zawale.
Aby bezpośrednio zobaczyć stan naczyń wieńcowych, stosuje się inwazyjne badanie zwane koronarografią. Podczas tej procedury lekarz wprowadza cienką rurkę do nakłutego wcześniej naczynia krwionośnego w pachwinie lub nadgarstku i wprowadza do niego kontrast, który pozwala na uzyskanie obrazu rentgenowskiego naczyń wieńcowych.
Metody leczenia choroby wieńcowej
Leczenie choroby wieńcowej to przede wszystkim leczenie objawowe. W łagodnych postaciach choroby wystarczająca może okazać się zmiana stylu życia, w tym odpowiednia dieta i umiarkowana aktywność fizyczna, a także indywidualnie dobrane wsparcie farmakologiczne. W przypadku palaczy kluczową kwestią jest rzucenie palenia!
W celu skutecznego leczenia niezbędna jest dobra współpraca pomiędzy lekarzem a pacjentem. Ważne jest wzajemne zaufanie. Pacjent powinien informować lekarza na bieżąco o niepokojących go symptomach choroby, a także o wszystkich zażywanych lekach czy suplementach, aby wyeliminować ryzyko ewentualnych interakcji.
Bardzo ważnym elementem leczenia choroby wieńcowej jest też obniżanie ciśnienia tętniczego – zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego. Kolejnym z ważnych zaleceń jest redukcja masy ciała. Utrata nawet jednego nadmiernego kilograma przyczynia się do zmniejszenia ciśnienia krwi o 1-2 mmHg, a także pomaga w normalizacji poziomu cukru i cholesterolu we krwi. Osobom z nadciśnieniem tętniczym zaleca się dietę DASH, która przede wszystkim eliminuje z codziennego jadłospisu produkty przetworzone, tłuszcze nasycone, cukier i używki. Jej podstawą stanowić powinny produkty dobrej jakości, m.in.: warzywa, owoce, oleje tłoczone na zimno, awokado, orzechy, nasiona i ryby.
Niezwykle ważne jest też zwrócenie uwagi na kondycję psychiczną pacjenta. Stres nie sprzyja bowiem zdrowiu, a ten przewlekły może nasilać objawy choroby.
Łagodnie przebiegające postaci choroby niedokrwiennej serce nie wymagają leczenia innego niż farmakologiczne, tak jak wspomnieliśmy wcześniej.
Jeśli natomiast badanie koronarograficzne wykryje obecność blaszek miażdżycowych w naczyniach wieńcowych utrudniających przepływ krwi, przeprowadza się procedurę rozszerzenia zwężonych naczyń za pomocą balonika na cewniku, nazywaną przezskórną wewnątrznaczyniową angioplastyką wieńcową. Jednocześnie, aby utrzymać drożność i rozszerzyć światło naczynia, zazwyczaj implantuje się także stent.
Osoby z zaawansowanymi i licznie występującymi zwężeniami naczyń wieńcowych poddawane są inwazyjnemu kardiochirurgicznemu zabiegowi wszczepienia pomostów aortalno-wieńcowych, zwanych bajpasami. Procedura ta polega na utworzeniu sztucznych połączeń pomiędzy aortą a tętnicami wieńcowymi, które omijają zwężone obszary, co prowadzi do poprawy ukrwienia niedokrwionych obszarów mięśnia sercowego.
Na stronie radioklinika.pl i dowiesz się więcej o zdrowym stylu życia i działań profilaktycznych.
